Społeczność i kultura / Miejsca kultu religijnego / Kościoły

Parafia Rzymskokatolicka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Wróć
Parafia Rzymskokatolicka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

O miejscu

Wieś położona ok. 14 kilometrów na południowy wschód od Konina. Jako miejscowość wzmiankowana po raz pierwszy w dokumencie z 1394 r. Do początków XVI w. wchodziła w skład dóbr arcybiskupa gnieźnieńskiego, później była własnością szlachecką. Parafia powstała prawdopodobnie w 1379 r., kiedy to ówczesny biskup płocki, Jakub Dryja Grodzicki, poświęcił kościół w Wyszynie. W XVI w. właściciel dóbr wyszyńskich Jan Grodzicki zamienił świątynię katolicką – likwidując tym samym parafię – na zbór protestancki, a swoich poddanych zmuszał do uczęszczania doń. Ci jednak woleli uczęszczać do odległego o 11 kilometrów Tuliszkowa. Sytuacja taka trwała dość długo, skoro jeszcze w drugiej połowie XVIII w. kościół, jak określają akta konsystorskie, był zupełnie zdezelowany i od dawna nie miał proboszcza. Po raz drugi parafia została pozbawiona świątyni, kiedy to w 1769 r., podczas walk Konfederatów Barskich z wojskami rosyjskimi, został zburzony zamek wyszyński i kościół. Pierwszy kościół wzmiankowany w 1379 r. W 1608 r. wizytator zastał w Wyszynie kościół starożytny, zbudowany z drewna, od dawna opuszczony i sprofanowany przez innowierczego duchownego, sprowadzonego przez miejscowego dziedzica, Władysława Grodzickiego. Akta wizytacyjne z 1766 r. informują, że istniejący kościół był zbudowany w formie krzyża. Kolejny dokument (z 1775 r.) zaświadczał, że świątynia ta – zniszczona w 1769 r. podczas działań wojennych – była już zrujnowana ze starości. Obecnie istniejący kościół, ufundowany w 1782 r. przez Rafała Gurowskiego, kasztelana przemęckiego i właściciela dóbr wyszyńskich, jest budynkiem drewnianym o założeniu centralnym, zbudowanym na planie szesnastoboku, konstrukcji zrębowej, orientowanym. Pokryty jest, unikatowym w formie, dachem w kształcie dzwonu, łamanym nad nawą, zwieńczonym latarnią. W 1981 r. kościół oszalowany został deskami modrzewiowymi. Do bryły kościoła przylegają trzy sześcioboczne pomieszczenia – zakrystia odnowiona w 1903 r., kaplica odbudowana w 1909 r., kruchta odnowiona w 1904 r. Narożniki ścian świątyni, tak od zewnątrz jak i wewnątrz, opięte są lisicami stylizowanymi na półkolumny o rzeźbionych głowicach. Strop płaski, wsparty na 8 kolumnach korynckich o wysokich murowanych cokołach. Na stropie umieszczone są rzeźby Oka Opatrzności w glorii i 3 aniołów z symbolami cnót kardynalnych. W narożnikach ścian zacheuszki z wyobrażeniami Apostołów. Portale w kruchcie i kaplicy z kartuszami rokokowymi w nadprożach, zwieńczone tiarą i mitrą. Odrzwia do zakrystii i ślepe drzwi od strony południowo-wschodniej profilowane, zwieńczone wazonami; nad nimi rzeźby aniołów w locie. Jednolite, rokokowe wyposażenie wnętrza świątyni pochodzi z 1782 r. W ołtarzu głównym znajduje się, pochodzący z pierwszej połowy XVIII w., słynący łaskami obraz Matki Boskiej adorującej Dzieciątko, ozdobiony srebrnymi sukienkami. Tam także drugi obraz – Matki Boskiej Szkaplerznej. Dwa boczne ołtarze z rzeźbami aniołów, ambona z rzeźbą anioła na baldachimie, balaski ołtarzowe, ławki. Kamienna chrzcielnica z XV w. z ornamentem geometrycznym. Druga, również kamienna, chrzcielnica używana jako kropielnica. W kruchcie znajdują się rzeźby archanioła Rafała i św. Ludwiki, a we wnętrzu świątyni osiemnastowieczne portrety trumienne fundatorów, Rafała i Ludwiki Gurowskich, malowane na blasze. W zakrystii znajduje się tablica drewniana z opisem cudu z 1653 r. Kielichy mszalne – jeden z połowy XVII w., drugi z 1783 r., mszał z 1780 r. Obok kościoła poźnobarokowa, murowana dzwonnica z końca XVIII w., zbudowana na planie trójkąta o lekko ściętych wklęsłych narożnikach. W jednej z trzech arkad zachował się niewielki obelisk z herbami Gurowskich i wierszowanym napisem, odnoszącym się do fundacji kościoła. Trzy dzwony, przywiezione po wojnie, zainstalowane w miejsce zrabowanych przez okupanta niemieckiego. W latach 2003–2009 przeprowadzono gruntowny remont fundamentów, ścian, stropu i dachu. Wymieniono blachy na dachu na gonty. Wyremontowano zakrystię, kaplicę i kruchtę. Założono nową instalację elektryczną, przeciwpożarową i antywłamaniową. Wykonano restaurację i konserwację rzeźb na suficie oraz dwóch kolumn. W 2009 r. miała miejsce konserwacja dachu i ścian kościoła. W roku przeprowadzono kapitalny remont dzwonnicy i odnowiono dzwony; pomalowano też dach i ściany kościoła na zewnątrz impregnatami. W 2016 r. uporządkowano cmentarz choleryczny, pomalowano kaplice cmentarną i wykonano inne prace przy cmentarzu. W 2017 r. naprawiono popękany parkan wokół kościoła. W 2018 r. założono odwodnienie na parkingu przy kościele, kostkę na parkingu wokół kościoła. Naprawiono uszkodzonego przez uderzenie pioruna systemu alarmowego, wzmacniacza i mechanizmu dzwonowego. W 2019 r. prowadzono prace przy organistówce oraz pomalowano ściany i dach kościoła specjalnymi preparatami. W 2020 r. założono nowe oświetlenie w kościele, zmodyfikowano nagłośnienie, nastrojono organy. Przeprowadzono także prace na plebanii. Kaplica pogrzebowa, murowana, z 2003 r. W centrum wsi jest ustawiona kamienna figura św. Wawrzyńca pochodząca z końca XVIII w. oraz figura św. Józefa. W 2000 r., dla uczczenia Roku Jubileuszowego, w Wyszynie zbudowano wzgórze z kamieni, tzw. Golgotę. Na jej szczycie znajduje się krzyż i figura Matki Bożej, a obok wzgórza figury dwóch aniołów. Droga krzyżowa z głazów z kopalni węgla z 2004 r. Krzyże: Adamów – 2, Bolesławów, Ignacew, Kałek – 2, Jabłonna, Smólnik, Tarnowski Młyn – 2, Teresina – 2, Wyszyna (krzyż z grotą, a w niej figura Jezusa Miłosiernego), Wyszyna – Stara Wieś; figura Serca Pana Jezusa – Wyszyna. Figury i kapliczki maryjne: Adamów, Beznazwa – 2, Bolesławów, Cecylia, Ignacew, Jabłonna – 2, Jadwigów, Kałek – 2, Przyborów – 2, Smólnik, Tarnowski Młyn – 2, Teresina – 2, Wyszyna – 2; figury i kapliczki świętych: Wyszyna – św. Antoniego, św. Floriana, św. Józefa, św. Wawrzyńca. Kancelaria parafialna: 16.00-17.00
Adres
ul. Rafała Gurowskiego 3, 62-710 Wyszyna
Lokalizacje
Punkt referencyjny
52.1376772, 18.3950446