Parafia Rzymskokatolicka Podwyższenia Krzyża Świętego

Parafia tczewska pod względem administracji kościelnej od samego początku należała do Archidiakonatu Pomorskiego. Istnienie parafii tczewskiej jako samodzielnej placówki można umieścić w połowie XIII wieku. Przed 1250 rokiem parafia była filią kościoła w Gorzędzieju. W dostępnych źródłach i opracowaniach brak wzmianki o dokładnym roku powstania parafii tczewskiej. Zanim zbudowano kościół murowany, parafia posiadała mały kościółek drewniany, który spalił się podczas napaści krzyżackiej na miasto w 1309 roku. Księgi kościelne z roku 1746 podają jako datę zbudowania kościoła rok 1226. Udokumentowane wiadomości o nim pochodzą z roku 1256 i 1258. W roku 1258 występuje Jan, pleban tczewski jako świadek przy wyposażeniu Cystersów pogódzkich. W 1260 roku Tczew otrzymał prawa miejskie i ten sam pleban był świadkiem. W roku 1275 jest też mowa o tamtejszym kościele parafialnym św. Krzyża i o parafii do niego należącej. W połowie XIII wieku parafia tczewska była na terenie księstwa Sambora II jedną z dwóch, obok lubiszewskiej. Podanie jej dokładnego zasięgu w tamtych czasach nie jest możliwe. Tczewski kościół parafialny już w 1275 roku nosił wezwanie Świętego Krzyża, nie ma jednak informacji o jego pierwotnym wyglądzie. Archidiakonat Pomorski do którego należała parafia świętokrzyska był związany z diecezją włocławską aż do 1818 roku. Mocą postanowienia z 20 listopada tegoż roku Stolica Apostolska odłączyła Archidiakonat Pomorski od diecezji włocławskiej i do roku 1921 ustanowiła go Apostolskim Wikariatem Pomorskim. Zaś bullą „De salute animarum" z dnia 16 lipca 1821 roku przydzieliła do diecezji chełmińskiej. Terytorium diecezji chełmińskiej zostało kilkakrotnie poszerzone. W skład zreorganizowanej diecezji weszły: po lewej stronie Wisły — z diecezji włocławskiej cały archidiakonat pomorski składający się z dziewięciu dekanatów: Gdańsk, Gniew, Lębork, Mirachowo, Nowe, Puck, Starogard, Świecie, Tczew, dekanat fordoński z archidiakonatu kruszwickiego; z archidiecezji gnieźnieńskiej duża część archidiakonatu kamieńskiego — dekanaty człuchowski, tucholski część więcborskiego, określonego odtąd dekanatem kamieńskim; po prawej stronie Wisły: z diecezji płockiej Ziemia Michałowska (dekanat górzneński) wraz z parafią Białuty k. Działdowa. Przynależności parafii tczewskiej do diecezji chełmińskiej trwała do dnia 25 marca 1992 roku, kiedy to papież Jan Paweł II bullą „Totus Tuus Poloniae populus" dokonał reorganizacji granic diecezji w Polsce. Mocą tej decyzji diecezja Chełmińska przestała istnieć. Jej terytorium weszło w skład nowo utworzonych jednostek kościelnych: Archidiecezji Gdańskiej, Diecezji Pelplińskiej i Toruńskiej. Tczew wraz z dekanatem tczewskim znalazł się w obrębie nowo utworzonej Diecezji Pelplińskiej ze stolicą w Pelplinie.